Geen mens is compleet zonder de ander

Charter for Compassion

Op donderdag 12 november 2009 werd wereldwijd in 125 steden het Charter for Compassion gelanceerd. Dit Charter (handvest) is een initiatief van de bekende Britse schrijfster Karen Armstrong, die o.a. het boek ‘Een geschiedenis van God’ schreef. Zij is een vurig pleitbezorger van dialoog en ontmoeting.
Aan het handvest ligt de overtuiging ten grondslag dat alle religieuze en ethische tradities gemeen hebben dat zij aan compassie, mededogen een grote rol toekennen. In de praktijk vinden ze elkaar in de regel: ‘wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet’.
Het charter wil een inspiratiebron zijn voor iedereen die zich wil inspannen voor een vreedzame, liefdevolle, menselijke en duurzame samenleving.

Een impressie van de ochtend

In Nederland gebeurde de lancering van het Charter in de Mozes en Aaronkerk, waar honderden mensen bij elkaar gekomen waren.
Het was een bijzondere en inspirerende dag, waarop sprekers als burgemeester Job Cohen, rabbijn Awraham Soetendorp, de filosoof Tariq Ramadan en econoom Herman Wijffels ieder een gloedvolle en gedreven bijdrage leverden, waarin ze vanuit hun invalshoek het belang van het charter belichtten.
Via een videoboodschap, geprojecteerd op een groot scherm, sprak Karen Armstrong ons, eveneens gedreven pleitend voor het Charter, toe.
Job Cohen las de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan voor en haalde de historicus Johan Huizinga aan die stelde dat een cultuur pas een hoge cultuur is als de barmhartigheid hoog in haar vaandel heeft staan. Hij pleitte voor tolerantie, matiging en dialoog tussen mensen die het niet met elkaar eens zijn. ‘Audi et ulteram partem’ zei hij: ‘wees bereid werkelijk naar een ander met zijn kant van de zaak te luisteren’.
Rabbijn Soetendorp was een van degenen die het handvest opstelden, het vervolg op het Earthcharter( 2000) en aan hem was de eer de tekst ervan voor het eerst voor te lezen. ( zie onder)
Tariq Ramadan wees erop dat mededogen weerbarstig en veeleisend is in de praktijk van alledag. Compassie begint met compassie voor onszelf. Pas dan ben je in staat tot mededogen voor een ander en voor je omgeving. Compassie is begrijpen waarom iemand iets doet, en niet de persoon maar zijn gedrag oordelen. Compassie is een innerlijke houding van welwillendheid en respect, die wortelt in ons eigen hart.
Herman Wijffels maakte de verbinding tussen compassie en economie. Hij stelde dat we op de drempel staan van een volgende fase van onze beschaving. We moeten volgens hem naar een duurzame samenleving en een duurzame economie. Met onze huidige manier van produceren en consumeren en onze huidige economische waarden liggen we op een voor onze planeet desastreuze ramkoers. Hij wees eveneens op de absolute noodzaak van een transformatie van ons bewustzijn, een nieuwe oriëntatie. Het charter biedt een morele basis voor deze nieuwe oriëntatie. Onze huidige crisis vloeit voort uit een gebrek aan betrokkenheid, aan compassie. In plaats van het “atomistische, egocentrische, verkokerde gedrag’ van de huidige concurrentie-economie moeten we naar een economische orde waarin het besef leeft dat de mens een onderdeel is van het geheel, dat we voor ons voortbestaan afhankelijk zijn van het wereldwijde ecosysteem, dat we mondiaal, economisch en ecologisch met elkaar verbonden zijn, als mens met onze medemensen en als mens met de natuur. Dit besef vraagt om verbindend, invoelend vermogen: kortom empathie, compassie. Er is geen andere toekomst dan een duurzame toekomst. We moeten naar een kringloop economie die de aarde niet uitput.

De toespraken werden afgewisseld met muziek en de deelnemers ontvingen een sleutelhanger, ontworpen de studenten Art en Design van het ROC. Een sleutelhanger in de vorm van een halve mens, ‘want geen mens is compleet zonder de ander. Alle sleutelhangers die werden uitgedeeld pasten bij elkaar.’

Spiritualiteit en duurzaamheid. Thema’s van de Evangelisch Lutherse Gemeente Amsterdam.

Dit Charter for Compassion kan ook voor onze gemeente een inspirerend en ondersteunend initiatief zijn.  De inzet van dit Charter is niet nieuw, maar wat wel nieuw is, is dat dit Charter nu interreligieus gedragen wordt door Joden, Christenen, Islamieten etc. Wetend dat wereldwijd ontelbaren, zich hierdoor geïnspireerd, inzetten voor een samenleving met meer empathie, begrip en vrede, en voor een economie op basis van duurzaamheid kan de gevoelens van: het haalt toch niets uit en: het tij is niet te keren, doorbreken en de moed geven om je te blijven inzetten om het verschil uit te maken.

Onze gemeente heeft compassie, dialoog en duurzaamheid al langer op de agenda.
Voorbeelden van dialoog zijn de actie voor Tibet met het boeddhistische Shambhalacentrum in 2008 in de Oude Lutherse Kerk, de jubileummiddag van het Huis op het Spui waarin het Shambhala boeddhisme en de christelijke mystiek samen in gesprek gingen over mystiek in de praktijk van alledag. Er zijn de gesprekken en meditatiemiddagen in de Maarten Lutherkerk met andere boeddhisten,  en denk aan de inzet in Augustanakerk via het Interreligieus Beraad voor dialoog bijvoorbeeld, in de vorm van Iftarmaaltijden en Pinkstermaaltijden. De Augustanankerk maakte een rondje met 30-ers langs diverse gebedshuizen, en de Diaconie steunt de Wereldhuis en Nisa4Nisa in Slotervaart (een zelfhulpgroep Marokkaanse vrouwen i.v.m. verslaving van mannen). Een ander voorbeelden zijn het contact in Johannes kapel met de Kledingbank en Ethiopische christenen, de inzet in Zuidoost om een Oecumenisch Diaconaal Centrum te starten samen met migrantenkerken etc etc etc.

Er is geen andere toekomst dan een duurzame toekomst

En wat duurzaamheid en milieu betreft: in 2006/2007 waren in de Oude Lutherse Kerk de themadiensten over leven van verwondering waarin natuur en milieu aan de orde kwamen. Genoemd mag worden de voortdurende inzet van de diaconie op dit punt, bijvoorbeeld in Retourtje water en beleggingsbeleid, de actie van de klimaatbelofte: Countdown to Copenhagen.

In de nabije toekomst willen we duurzaamheid nog nadrukkelijker op onze agenda zetten: als een persoonlijk appèl op onze eigen levensstijl en de bijdrage die we ieder kunnen leveren aan een duurzamere manier van leven. We willen de verbondenheid van onze spiritualiteit met duurzaamheid verder onderzoeken en vormgeven.
Om nog eens de urgentie hiervan te onderstrepen met de woorden van Wijffels: er is geen andere toekomst, dan een duurzame toekomst.

Handvest voor Compassie

Het principe van compassie of mededogen ligt ten grondslag aan alle religieuze, ethische en spirituele tradities; steeds opnieuw wordt daarmee een beroep op ons gedaan alle anderen te behandelen zoals wij zélf behandeld willen worden. Compassie is onze drijfveer om ons onvermoeibaar in te zetten voor het verzachten van het leed van onze medeschepselen, om terug te treden uit het middelpunt van onze wereld en een ander voor het voetlicht te plaatsen, en om recht te doen aan de onschendbare heiligheid van ieder mens en een ieder, zonder enige uitzondering, te behandelen met volstrekte waardigheid, billijkheid en respect.
Daarbij hoort tevens de opdracht om er zowel in het openbare als in het privé-leven voor te waken geen enkele vorm van leed te veroorzaken. Door gewelddadig te handelen, door de kwaliteit van het leven van een ander te verslechteren, door de grondrechten van die ander te misbruiken of te ontkennen, en door haat te zaaien met laatdunkende uitingen over anderen - zelfs over onze vijanden - doen wij de menselijkheid die wij allen met elkaar delen geweld aan. Wij erkennen dat wij er niet in zijn geslaagd een leven te leiden vervuld van compassie en dat sommigen uit naam van hun religieuze overtuiging het totale menselijke leed zelfs groter hebben gemaakt.
Daarom roepen wij iedere man en vrouw op om ~ compassie opnieuw te maken tot de kern van moreel handelen en van religie ~ terug te keren naar het oude principe dat iedere interpretatie van geschriften die aanzet tot geweld, haat of minachting geen enkele legitimiteit heeft ~ garant te staan voor de verstrekking van correcte en respectvolle informatie over andere tradities, godsdiensten en culturen aan jongeren ~ positieve waardering van culturele en religieuze verscheidenheid te stimuleren ~ bij te dragen aan medeleven, gebaseerd op kennis, voor het leed van alle mensen, ook van hen die wij als onze vijanden zien.
Het is van wezenlijk belang dat wij compassie in onze gepolariseerde wereld maken tot een duidelijke, lichtende en dynamische kracht. Indien compassie is geworteld in principiële vastbeslotenheid om uit te stijgen boven egoïsme, kan zij politieke, dogmatische en religieuze grenzen slechten. Als product van onze wezenlijke afhankelijkheid van elkaar, speelt compassie een fundamentele rol binnen menselijke relaties en bij een volwaardig mensdom. Compassie voert naar verlichting en is onmisbaar voor het realiseren van een eerlijke economie en een harmonieuze wereldgemeenschap die in vrede leeft met elkaar.

zie: www.charterforcompassion.com.